Augustijns Historisch Instituut

De geest en de letter

De Geest en de letter / Augustinus ; ingeleid, vertaald en geannoteerd door Joost van Neer, Anke Tigchelaar en Izak Wisse. – Kampen: Agora, Kapellen: Pelckmans, 2002. – ISBN: 90-289-2995-9.
Uitverkocht.

Augustinus kreeg tijdens zijn lange leven als priester en bisschop van Hippo meer dan eens te maken met afwijkende standpunten en ketterse stromingen als het manicheïsme, het donatisme en het pelagianisme. Met het werk De spiritu et littera uit het jaar 412 trachtte hij een steentje bij te dragen aan de oplossing van de zogenoemde pelagiaanse controverse in de jonge kerk. De pelagianen waren aanhangers van de Britse asceet Pelagius, die de erfzonde ontkende en daardoor een geheel eigen visie had ontwikkeld op de rol van Gods genade. Die zou niets anders doen dan de vrije wil van de mens sturen. In De spiritu et littera, eigenlijk een brief, beantwoordt Augustinus een aantal vragen hierover van zijn vriend Marcellinus, een christen uit Carthago met een hoge functie aan het keizerlijk hof.

Met de visie die Augustinus ontwikkelde op de rol van de genade, legde hij de kiem voor de latere predestinatieleer. Niet alleen katholieken, maar ook protestanten zouden zich op hem blijven beroepen.

De spiritu et littera werd niet eerder in het Nederlands vertaald. Naast de vertaling is ook de Latijnse tekst afgedrukt, alsmede een register op bijbelplaatsen.

INHOUD

Inleiding
Augustinus en de pelagianen
Het pelagianisme
De Geest en de Letter (De spiritu et littera0
De tijd van het ontstaan
De tekstoverlevering
Verdere geschiedenis van dit werkje
Het thema
De inhoud
Deel 1
Deel 2
Deel 3
Deel 4
Deel 5
Over de vertaling
De Geest en de letter – VERTALING
Nalezingen [Retractationes] 2, 63, 37
Beknopte biografie
De Spiritu et Littera – LATIJNSE TEKST
Register van bijbelteksten