Augustijns Historisch Instituut

Over de psalmen. Uitweidingen 110-117

Over de psalmen. Uitweidingen 110-117 [Enarrationes in Psalmos] / Aurelius Augustinus; ingeleid, vertaald en van aantekeningen voorzien door Joost van Neer, Martijn Schrama O.S.A. en Anke Tigchelaar. Eindhoven: Damon, Utrecht: Augustijns Instituut: 2020.- 144 p.; hardback met leeslint; € 24,90 ISBN: 978 94 6340 280 4. 

Zijn hele leven is Augustinus bezig geweest met zijn geliefde psalmen. Hij had zich ten doel gesteld om elke psalm, vers voor vers, van commentaar te voorzien. Waar hij ook was, zodra de kans zich voordeed, ging hij ervoor zitten om een psalm of een gedeelte ervan te becommentariëren. Zo ontstond langzaam maar geleidelijk zijn levenswerk: de enarrationes in Psalmos, de uitweidingen over de psalmen. De psalmen zijn liederen vol geloof, gezangen waarin vreugde en verdriet zo intens tot uitdrukking worden gebracht dat ze ook nu nog herkenbaar zijn en ons kunnen raken in het hart.
In deze bundel met vertalingen van de enarrationes 110- 117 becommentarieert en bespreekt Augustinus een groep halleluja-psalmen. Deze psalmen ontlenen hun naam aan het Hebreeuwse woord halleluja, dat ‘prijs de Heer’ betekent. Voor Augustinus brengen deze psalmen één van zijn belangrijke spirituele boodschappen over: wees niet hoogmoedig, maar nederig. Richt je aandacht niet op jezelf, maar op het hogere, op God. Prijs de Heer.

In de uitweidingen over de groep psalmen in deze bundel richt Augustinus zich in de week na Pasen tot de neofieten, nieuwelingen in het christelijk geloof, die tijdens de paaswake waren gedoopt. Hij onderricht hen dus nog verder in het geloof. Al denkend en formulerend zoekt Augustinus in deze uitweidingen naar diepere inzichten. De uitweidingen zijn voorbeelden van spiritueel denken en beleven. Daarin toont Augustinus zich voor hen en ook voor ons een spiritueel leidsman. 

Elk uitweiding bij deze psalmen wordt voorafgegaan door een vertaling van de psalmtekst zoals die door Augustinus werd gelezen. 

INHOUD

Inleiding              9
De psalmen van David 10
                De psalmen als harmonisch geheel        11
                De profetische status van de psalmen 12
                Spirituele indeling           13
De enarrationes in Psalmos        14
                De aard van het commentaar    15
                Commentaar met het karakter van een preek 15
                Gedicteerde commentaren       16
                Gepreekt of gedicteerd?            17
Belangrijke thema’s in de enarrationes in Psalmos         17
                De verhouding tussen het Oude en het Nieuwe Testament      18
                De joden             18
                De goede en de slechte stad     20
                Het lichaam van Christus             20
Samenhang in de enarrationes in Psalmos 110-117         21
                Dwarsverwijzingen        22
                De verdeling van de thema’s over de reeks       23
                De positie van de joden               23
                De aardse en de hemelse stad 24
                De Kerk: lichaam van Christus   24
De denkstijl van Augustinus in de enarrationes in Psalmos 110-117        25
                Zoekend denken            25
                Alternatieve interpretaties geven          26
                Originele verbanden leggen      26
                Humor 27
De nederigheid van de mens    27
Teksten en vertalingen  

Praktische informatie
Psalmtekst
                2.1 Psalmnummering
                2.2 Versnummering psalmen
                3.1 Gebruikte afkortingen van de bijbelboeken 
                3.2 Afkortingen van werken van Augustinus
                3.3 Andere afkortingen
Bibliografie
Tekst en vertaling enarrationes in Psalmos 110-117 
Andere teksten en vertalingen
Monografieën en lemmata

Over de psalmen: Uitweidingen 110-117     35
De tekst van psalm 110 (111)           36
Uitweiding over psalm 110                37

De tekst van psalm 111 (112)           46
Uitweiding over psalm 111                47

De tekst van psalm 112 (113)           56
Uitweiding over psalm 112                57

De tekst van psalm 113,1-11 (114-115,3)    66
Uitweiding over psalm 113, preek 1    67

De tekst van psalm 113,12-26 (115,4-18)     78
Uitweiding over psalm 113, preek 2     79

De tekst van psalm 114 (116,1-9)     90
Uitweiding over psalm 114                91

De tekst van psalm 115 (116,10-19) 100
Uitweiding over psalm 115                101

De tekst van psalm 116 (117)           110
Uitweiding over psalm 116                111

De tekst van psalm 117 (118) 100     112
Uitweiding over psalm 117                114

Register                                           127
Over de vertalers                              131