Augustijns Historisch Instituut

Update May 2025

From now on the library will be accessible by appointment please, either call the convent at +32 (0) 16 44 40 44 or send an e-mail to info.ahi@augustiniana.net.

Vanaf juni 2025 zal de bibliotheek van het Augustijns Historisch Instituut toegankelijk zijn op afspraak. U kunt bellen naar het convent naast het instituut op +32 (0) 16 44 40 44 of een mail sturen naar info.ahi@augustiniana.net.

Symfonie van hoop

Compaz organiseert een samenzang-namiddag op zaterdag 1 september 2024 van 14:30 tot 17:00 in de Sint-Walburgakerk te Brugge.

Deelnemen kost 12 euro, inschrijven doe je door het inschrijvingsgeld te storten op het rekeningnummer van COMPAZ.

Augustinusdag 2024

We passen het concept aan, het wordt een namiddagprogramma. Ziehier de Augustinusdag ‘nieuwe stijl’.

Zoals hierboven staat: deelname is gratis, maar inschrijven is noodzakelijk, dit kunt u doen – niet via het gebruikelijke kanaal! – per mail via info@thagaste.be of met een telefoontje naar 0476 231178.

Vijfde zondag van de Paastijd

bij Joh. 15,1-8 uit Augustinus’ sermo 125A 5

Wij eren God en God eert ons. Dat ik zeg “wij eren God” accepteert iedereen. Dat ik zeg “God eert ons” stuit deze of gene misschien tegen de borst. Wij eren Hem, en Hij eert ons niet? Voor ons is het goed dat Hij ons eert door voor ons te zorgen. Want als Hij deze akker niet zou verzorgen raakt die vol doornen. Wat is een boer anders dan iemand die zijn akker verzorgt? Luister dus naar Christus de Heer. Schrik niet als Hij zegt dat God u eert. Hij zegt: “Ik ben de wijnstok, jullie zijn de ranken en mijn Vader is de wijnboer (vgl. Joh 15,1-8).” Dus wij eren God zodat we vruchtdragen en Hij eert ons door voor ons te zorgen. In beide gevallen gaat het om onze vruchten. We worden van onvruchtbaar vruchtbaar en vruchtdragend gemaakt. Droog en dorstig als we zijn worden we door Hem gelaafd: een bron die niet kan opdrogen. Dat gebeurt allemaal voor ons. Laten we dank brengen aan Hem die ons heeft geschapen en ons heeft geroepen om met Hem te heersen.

Uit: Aurelius Augustinus – De weg komt naar u toe: preken over het Johannesevangelie; – Budel : Damon 2007, p. 111. 

Vierde zondag van de Paastijd

bij Joh. 10,11-18 uit Augustinus’ sermo 137,4

Toen het evangelie werd voorgelezen hebt u het gehoord: “Wie door de deur naar binnen komt is de herder. Wie ergens anders naar binnen klimt is een dief en een rover. Die probeert alleen maar om het vee te verspreiden en uiteen te drijven en mee te nemen.” (Joh 10,2.8-10) Wie komt binnen door de deur? Hij die binnenkomt door Christus. Wie is dat dan? Hij die het lijden van Christus navolgt en de nederigheid van Christus erkent. Ook al is God voor ons mens geworden, wij mensen moeten erkennen dat we zelf geen God zijn maar mensen. Wie God wil lijken terwijl hij mens is, is geen navolger van Hem die mens werd hoewel Hij God was.
Er is u niet gezegd: “Wees kleiner dan u bent,” maar: “Erken wat u bent. Erken dat u zwak bent, een mens, een zondaar. Erken dat de Heer rechtvaardig maakt en dat u bevlekt bent.” Toon bij uw belijdenis de vlekken van uw hart, dan zult u bij de kudde van Christus horen. Wie zijn zonden belijdt vraagt aan een dokter om hem te genezen. Het gaat net als bij ziekte: wie zegt “ik ben gezond” gaat niet op zoek naar een dokter. (…) Mensen die zich verheffen willen langs een andere kant de schaapskooi binnenklimmen. Mensen die zich vernederen komen door de deur de schaapskooi binnen. Daarom wordt van de een gezegd “hij komt naar binnen” en van de ander “hij klimt naar binnen”. Wie klimt, wie de hoogte zoekt, u ziet het voor u, komt niet binnen maar valt binnen. Maar wie zich bukt om door de deur naar binnen te gaan valt niet binnen, nee, hij is de herder.

Uit: Aurelius Augustinus – De weg  komt naar u toe: preken over het Johannesevangelie; – Budel : Damon 2007, p. 248-249.

Derde zondag van de Paastijd

bij Lc. 24,35-48 uit Augustinus’ sermo 293J,5

Hij heeft overtuigend bewezen dat Hij het hoofd is. Wat betekent dat voor ons? Wat betekent dat voor het lichaam? Christus is het hoofd, de kerk is het lichaam Kol 1,18). De apostelen hebben wel het hoofd gezien, maar de toekomstige kerk zagen ze niet. Let op, ze zagen het hoofd, ze raakten het aan, ze omhelsden het en gingen met het hoofd om. Maar de toekomstige kerk zagen zij niet. Waar blijven wij dan? Op de een of andere manier moest Hij zowel de bruidegom als de bruid uitdrukkelijk vermelden in de gebruikelijke huwelijksakte. Omdat Hij wel de bruidegom liet zien, maar zweeg over de bruid, is het in feite een halve bruiloft. Mogen de hemelse beloften worden vervuld. De bruidegom is verschenen, moge ook de bruid verschijnen. Híj is al aanwezig, zíj is toekomst: Hij in de verrijzenis, zij in de prediking. De apostelen moesten de bruidegom zien en moesten in de bruid geloven. Hoe is Hij gezien? Kijk maar, een geest heeft geen vlees en beenderen zoals u ziet dat Ik heb (Lc 24,39). Vervolgens maakte Hij hun geest toegankelijk. De Christus moest lijden en op de derde dag verrijzen (Lc 24,46). Wij zien de Heer nu, wij kennen de Heer nu, wij raken Hem aan, wij horen Hem en geloven. Waar blijft de kerk dan? In zijn naam moet bekering tot vergiffenis van de zonden gepredikt worden (Lc 24,47). Waar moet gepredikt worden en tot hoever? Laat niet een vreemde bruid uit een of andere uithoek naar voren komen en ten onrechte de plaats van de uwe innemen. Waar en tot hoever? Onder alle volken, te beginnen met Jeruzalem. Ziet u, wat u hoorde, daarmee wordt de kerk bedoeld. Maar toen de leerlingen die dingen hoorden, zagen ze niet een kerk verspreid onder alle volken. Ze zagen het één en geloofden in het andere. Zij zagen het hoofd en geloofden in het lichaam. Wij zien het lichaam en moeten geloven in het hoofd.

Uit: Aurelius Augustinus – Als licht in het hart: preken voor het liturgisch jaar; – Baarn : Ambo 1996, p. 126-127.

Tweede zondag van de Paastijd

bij Joh. 20,19-31 uit Augustinus’ sermo 247,2

De evangelielezing spoort ons aan om een woord te wijden aan de vraag hoe de Heer, die in zo’n concreet lichaam verrees dat Hij door zijn leerlingen niet alleen kon worden gezien maar ook aangeraakt, aan hen kon verschijnen ondanks de gesloten deuren. Sommigen worden hierdoor namelijk zo aan het twijfelen gebracht, dat ze bijna in gevaar zijn doordat ze de vooroordelen van hun eigen redeneringen inbrengen tegen de goddelijke wonderen. Zij redeneren als volgt. Als er sprake was van een lichaam, van vlees en bot¬ten, als dat wat aan het kruis heeft gehangen uit het graf is verrezen, hoe kon dat dan door gesloten deuren binnenkomen? Als dat niet kon, dan is het – zeggen ze – ook niet gebeurd. Als het wel kon, hoe dan wel?… Denk eens terug aan de wonde¬ren van uw Heer vanaf het begin van zijn leven en probeer ze mij eens één voor één te verklaren. Zonder dat een man haar benaderde, werd een maagd zwanger (Lc 1,31-34) Leg mij eens uit hoe een maagd zonder man zwanger kon worden. … Zie je wel, daar heb je al één wonder: de ontvangenis van de Heer. Luister ook naar het tweede wonder: de bevalling. Een maagd heeft gebaard en is toch maagd gebleven. Toen al, vóór zijn verrijzenis, is de Heer als het ware door gesloten deuren heen ter wereld gekomen!

Uit: Aurelius Augustinus – Als licht in het hart: preken voor het liturgisch jaar; – Baarn : Ambo 1996, p. 163.

Tweede Paasdag

bij Mt. 28,8-15 uit Augustinus’ sermo 229F,1

Sommige mensen hebben de verrijzenis van de Heer gezien, anderen hoorden erover vertellen, maar hechtten er geen geloof aan (Mt 28,11) Zij worden dan ook terechtgewezen door de Heer in eigen persoon, omdat zij geen geloof hechtten aan de verhalen van hen die het zagen en erover vertelden. Wat een geweldige gunst schonk God met zijn terechtwijzing aan de volkeren en aan de mensen die veel later zijn geboren! Wat schonk God dan aan de mensen die nu de kerken van Christus vullen? De heilige apostelen hebben aan Christus’ zijde gelopen. Zij hebben het woord van de waarheid uit zijn eigen mond vernomen. Zij hebben Hem doden zien opwekken. Toch geloofden zij niet dat de Heer was verrezen. En wij dan? Wij zijn veel later geboren en hebben Hem nooit in levenden lijve gezien. Wij hebben Hem zelf nooit een woord horen spreken. Wij hebben met onze eigen ogen Hem geen enkel wonder zien verrichten. En toch geloofden wij wel toen wij de geschriften hoorden voorlezen van hen die destijds niet wilden geloven. De allerlaatste gebeurtenis die hun werd verteld, geloofden ze niet. Zij hebben het beschreven om het ons te laten lezen. Wij hebben het gehoord en wij geloven.

Uit: Aurelius Augustinus – Als licht in het hart: preken voor het liturgisch jaar; – Baarn : Ambo 1996, p. 119-120.

Paaszondag

[tijdschriftartikel]

Het bericht van Maria Magdalena over Jezus’ leeggehaalde graf werkt op een interessante manier door in het Johannesevangelie. Op haar bericht snellen twee mannelijke leerlingen naar Jezus’ graf. De ene leerling van wie Jezus hield kwam als eerste aan en ziet voorover gebukt de zwachtels liggen. Vervolgens komt ook Petrus bij het graf, gaat naar binnen en ziet behalve de zwachtels de zweetdoek elders opgerold. Dan gaat ook de andere leerling naar binnen: hij ziet en gelooft. Augustinus zegt daarover: “Sommige mensen letten hier niet goed op en denken dan dat Johannes toen is gaan geloven dat de Heer was verrezen. Maar het vervolg wijst daar niet op. Wat moet anders die volgende zin? ‘Want zij hadden nog niet begrepen wat er geschreven stond dat Jezus namelijk uit de doden moest opstaan?’ (Joh 20,9) Johannes die niet wist dat Jezus moest opstaan, heeft dus niet geloofd dat Hij al was opgestaan. Wat zag en geloofde hij dan wel? Hij zag het graf leeg en geloofde wat Maria Magdalena had gezegd: ‘Ze hebben de Heer weggehaald uit het graf.’ (Joh 20,2). Zij hadden immers nog niet begrepen wat er geschreven stond dat Hij namelijk uit de doden moest opstaan.” (Verhandeling over het evangelie volgens Johannes 120,9). Augustinus legt Joh 20,8-9 dus uit met behulp van Joh 20,2! Die uitleg heeft waarschijnlijk om minstens twee redenen enige irritatie opgeroepen. Het eerste probleem is dat de leerling Johannes en wellicht ook Petrus zich in hun interpretatie van wat zij zien, laten leiden door het getuigenis van één persoon, en nog wel van een vrouw. Dat is ongewoon in een wereld waar een getuigenis pas rechtsgeldig was van minstens twee personen (Nu 35,30, Dt 19,15 en Joh 8,7) en dat zullen in de wereld van toen wel mannen geweest moeten zijn. Het tweede probleem is dat de twee belangrijke mannelijke leerlingen op grond van wat zij zien, volgens de uitleg van Augustinus niet meteen tot het inzicht komen dat de Heer is verrezen, maar eerst gaan geloven wat Maria Magdalena hun heeft gezegd. Augustinus’ uitleg moet het in de geschiedenis van de bijbeluitleg nogal eens afleggen tegen een andere. Daarin komen Petrus en die andere leerling anders dan Maria Magdalena wel tot het geloof in de verrijzenis van de Heer. Dat zij de Schriften nog niet hadden begrepen, slaat dan op het feit dat zij eerst moesten zien om te kunnen geloven. Wie de Schriften begrijpt, gelooft eerst om te kunnen zien. Toch blijft de uitleg van Augustinus de moeite van het bewaren waard. Hij doet recht aan de bijzondere positie van Maria Magdalena in haar liefde en genegenheid voor de Heer en schept klaarheid in haar positie ten opzichte van Petrus en de andere leerling.

Uit: Hans van Reisen, ‘Verrezen tot leerlinge van de Heer: Maria Magdalena in de verkondiging van Augustinus‘ Tijdschrift voor Liturgie 79 (1995) 3, p. 98-110.

Paaswake

uit Augustinus’ sermo 229G,2

Wakker blijven is geen kunst! Bandieten blijven immers ook wakker, maar ze hebben er wel een andere bedoeling mee. Ze houden zich schuil tot de mannen slapen en willen dan bij de vrouwen komen onder de duistere medeplichtigheid van de nacht. Ook de beoefenaars van zwarte kunst blijven wakker, maar dan wel om demonen te dienen en met hun hulp schandelijke daden te verrich­ten. Het voert te ver en het is ook niet nodig te vermelden, waarom al dat tuig wakker blijft.

Toch zijn er ook voorbeelden te noemen van mensen die met eerlijke bedoelingen wakker blijven: ambachtslieden, boeren, schippers, vissers, reizigers, handelaars, allerlei leidinggevenden, rechters, advocaten, in- en verkopers van boeken, bazen en ondergeschikten, en met welke tak van techniek, wetenschap of nijverheid een mens zijn leven ook doorbrengt. Maar dat doet hij wel met de bedoeling dat de aarde gemakkelijker en menswaardiger bewoond kan worden door haar bewoners, die snel als een ademtocht weer verdwijnen.

Kortom, allen die ‘s nachts waken, hebben een doel. Als het een ongeoor­loofd doel is, worden zij veroor­deeld tot de eeuwige dood; als het een geoor­loofd doel is, wordt het teniet gedaan door de tijdelij­ke dood. Christus nu is het doel van de wet tot gerech­tigheid voor ieder die ge­looft (Rom 10,4). Wij waken door naar Christus te kijken. Hij is het doel van de volmaakt­heid. Hij bevrijdt ons van een einde dat veroorde­ling of vernie­tiging inhoudt. De mensen die ik zojuist noemde, blijven wakker met een eerlijke of oneerlijke bedoe­ling: zij kijken en streven wel naar een doel, maar hún doel is vergankelijk, óns doel kent geen einde. Uitein­delijk waken zij zonder dat ze de volmaakte rust zullen vinden in waar ze naar uitzien. Wij waken en bidden dat we niet op de bekoring ingaan (Mt 26,41). Zo overwin­nen wij immers de belager op onze levens­reis. Zo bereiken wij de Heiland, bij wie we voor altijd de volmaakte rust zullen vinden.

Uit: Aurelius Augustinus – Als licht in het hart: preken voor het liturgisch jaar; – Baarn : Ambo 1996, p. 115-116.