Afgelopen zaterdag vond de 23ste Augustinusdag, georganiseerd door het Augustijns Historisch Instituut, plaats. De dag stond in het teken van “Geloof en politiek – Stad van God, stad van mensen”. Een interessant thema, in een tijd waarin men in dit land worstelt met het al dan niet hoofddoeken toestaan op scholen en aan loketten van stadsdiensten. Een tijd waarin men pogingen doet om zaken als euthanasie en abortus wettelijk te regelen. Een tijd waarin secularisatie met rasse schreden vooruit gaat. Een tijd ook, waarin men internationaal nog altijd de gevolgen van ‘9/11′ voelt. Godsdiensten zijn van alle tijden.
Hoe kan een christen zijn normen en waarden vertalen in deze maatschappij? In de rechtspraak? In de politiek? Hoe doet een christelijk politicus dat? Augustinus dacht, gedwongen door de taken die hij als bisschop kreeg, veel na over de positie van de christen in de samenleving. Volgens Augustinus is de mens vrij. Sinds de zondeval wordt elke mens onwetend en sterfelijk geboren, met een zwakke wil, met de erfenis van de zonde van Adam. De mens kan zijn onwetendheid bestrijden met studie, zijn wil door oefening versterken. Dit helpt hem in deze aardse stad, civitas terrena, of Babylon, het goede te doen, en vrede en geluk te bekomen. Maar juist door zijn onwetendheid en zwakte, die nooit volledig gerepareerd kunnen worden in dit leven, is het voor de mens onmogelijk de hemelse vrede, die van de stad van God of Jeruzalem te bereiken. Wij moeten het hier doen met de tijdelijkheid, de onvolmaaktheid van dit leven, waarin de mens vrij is om te kiezen voor het goede, of niet. Augustinus merkt op dat christenen niet alles van dit tijdelijke leven verwachten. Ze maken er het beste van, proberen zo dicht mogelijk bij de hemelse vrede, waarnaar zij streven en trachten, te komen. Wetend dat zij pas na dit pas na hun dood werkelijk kunnen bereiken in de stad van God. Er zijn echter ook mensen die van dit aardse bestaan alles verwachten. Ze rekenen niet op een ander leven en proberen hun wensen en behoeften direct te bevredigen. Dit levert spanningen op, en brengt de aardse stad, Babylon, niet direct dichter bij de hemelse. En Augustinus gaat nog verder: binnen iedere mens wordt deze strijd tussen onmiddellijke bevrediging, cupiditas, en wil om het goede te doen vanuit de caritas, liefde tot de ander.
We hebben het thema vanuit drie invalshoeken belicht. Anthony Dupont, aspirant FWO-Vlaanderen (hij doctoreert met de steun van het Fonds Wetenschappelijk Onderzoek van Vlaanderen) toonde ons Augustinus in de praktijk. We zagen hoe Augustinus het wereldlijk gezag erkende, nodig vond en onderschreef. Al kwam hij onveranderlijk en onvermijdelijk tussenbeide als hij vond dat de rechtvaardigheid en de vrede niet werden gediend. In rechtspraak zag hij erop toe dat de vonnissen rechtvaardig waren, en dat de straffen gericht waren op boetedoening. Doodstraf kon hij om die reden dan ook in geen geval tolereren. We zagen dat geestelijke leiders in die tijd werden opgezocht door wereldlijke leiders op het moment dat het Romeinse rijk uiteen begon te vallen. We zagen hoe Augustinus samen met de andere bisschoppen van Noord Afrika steun zochten bij de politieke machten tegen ketters en heidenen.
Hoewel Kamervoorzitter Herman Van Rompuy zelf op deze dag afwezig moest blijven, kon de tekst zoals hij die had ingediend voor de bundel, wel voorgelezen worden. Van hem hoorden we hoe de christelijke politicus vandaag nog steeds probeert zijn christelijke waarden gestalte te geven in zijn leven en zijn werk. Hoe hij streeft naar de verwezenlijking van de hoge morele normen en standaarden van iedere christen: gerechtigheid, vrede liefde, en daarbij steeds rekening moet houden met de omstandigheden waarin we in dit aardse bestaan leven. We hoorden hoe de christelijke politicus Gods wil probeert uit te voeren, zoals iedere christen. Gods wil moet een weerspiegeling zijn van het centrale streven naar caritas, de liefde, gericht op de ander, gericht op de mensen die hij dient, christenen en niet-christenen.
In de namiddag sprak Pierre-Paul Walraet, kruisheer, over de plaats van de religieuzen. Hoe zij een stuk de stad van God proberen te vormen en te bieden, door samen, één van hart, op zoek te gaan naar God, in de liefde tot elkaar. Hoe zij ook proberen een haven te zijn van vrede, rechtvaardigheid, respect, temidden van de stad van mensen, voor de stad van mensen.
Maar de dag behelsde meer dan enkel deze drie hoofd sprekers. Zuster Emmy Vermeulen, ursuline, gaf ons heel wat uitleg bij de praktijk van de miniaturen, en meer in het bijzonder bij de miniaturen afgebeeld bij de De civitate Dei, het werk van Augustinus dat expliciet en impliciet deze dag aan bod kwam. Ze leerde ons hoe de beelden minstens evenzeer een weerspiegeling zijn van de tijd waarin de miniaturist leefde, als van het werk dat ze verluchtigen. Ze toonde ons, hoe bijna op elk beeld de drie-eenheid, de stad Gods, de stad van mensen, de kerkvaders en de kwade krachten in de beelden van de partij waren. Zuster Kristina Van Wonterghem, kanunnikes, kreeg niet veel tijd, maar had voor ons het boek “Augustinus voor amateurtheologen” gelezen. Dat is een vertaling van het engelse boek van Stephen Cooper door Anthony Dupont en Wim Sleddens.
Er waren ook de boekenstand met publicaties van onszelf, het Mercatorboek, de besproken vertaling, en een nederlandstalig werkje vanuit Rome “Op weg met Sint Augustinus”, waaronder enkele extreem ggoede koopjes, enkel voor deze dag. Er waren de kok en de groep enthousiaste en hardwerkende vrijwilligers die zorgden voor een uitstekende catering. En er was de mooie afsluitende viering, voorgegaan door pater Wim Sleddens. De foto’s volgen nog.
We kijken moe maar voldaan terug, en werpen ons vast op de uitwerking van de volgende Augustinusdag. We kunnen u nu vast vertellen dat deze op zaterdag 19 september 2009 door zal gaan, op dezelfde locatie. We weten vast dat de dag in het thema van Augustinus de prediker zal staan, en dat we drie sterke sprekers op het oog hebben. Via deze website wordt u op de hoogte gehouden van het reilen en zeilen van het Augustijns Historisch Instituut, en dus ook van de Augustinusdag.
Recent Comments